મારો પ્રશ્ન નાનપણથી ચાલી આવતી ઘણી તકલીફો, અને તેના કારણે પ્રેગ્નન્સી વિશેના ડર વિશે છે. હું ત્રેવીસ વર્ષની છું.
નાનપણથી મને કેટલીક તકલીફો છે. હું ચાલતાં ઘણી મોડી શીખી હતી. મારું સંતુલન બરાબર રહેતું નથી, એટલે હું કોઈ વાહન ચલાવી શકતી નથી. મુસાફરી દરમિયાન મને ઊલટી થાય છે, અને માઇગ્રેનનો દુખાવો પણ રહે છે.
આ ઉપરાંત પગમાં કળતર રહે છે, અને માસિક વખતે પગમાં ખૂબ દુખાવો થાય છે. આંખના નંબર સ્થિર રહેતા નથી, કાનમાં દુખાવો રહે છે, ગૅસ વધુ થાય છે અને મારું વજન પણ ઓછું છે. એલર્જીની દવા લઉં ત્યારે થોડું સારું લાગે છે, પણ કાયમી ફરક પડતો નથી.
આટલી બધી તકલીફોને કારણે મને પ્રેગ્નન્સી વિશે વિચારતાં જ ડર લાગે છે. મનમાં સવાલ થાય છે કે મારું શરીર ગર્ભાવસ્થા સહન કરી શકશે કે નહીં.
મારા પ્રશ્નો આ છે:
– શું આ બધી તકલીફો એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે?
– આ સ્થિતિમાં કયા નિષ્ણાતને બતાવવું અને કઈ તપાસ કરાવવી?
– શું આ તકલીફો ગર્ભાવસ્થામાં નડી શકે?
– પ્રેગ્નન્સી પહેલાં શરીરને તૈયાર કરવા શું કરવું?
– આયુર્વેદમાં આ તકલીફો માટે સારવાર મળી શકે?
– ખોરાક અને દિનચર્યામાં શું ધ્યાન રાખવું?
હું ભવિષ્યમાં સ્વસ્થ ગર્ભાવસ્થા અને સ્વસ્થ બાળક ઇચ્છું છું, એટલે અત્યારથી જ યોગ્ય દિશામાં કાળજી શરૂ કરવા માગું છું. આપનું માર્ગદર્શન મારા માટે ખૂબ મહત્વનું રહેશે.
નમસ્તે
આપનો દિવસ સ્વસ્થ રહે !!
ડૉ. નિકુલ પટેલ દ્વારા સંચાલિત આયુર્વેદના આરોગ્ય વિશ્વમાં આપનું સ્વાગત છે.
સીધો જવાબ: આપની ઘણી તકલીફો એકસાથે છે, અને બાળપણથી ચાલતાં મોડું શીખવું અને સંતુલનની તકલીફ હોય, તો તેનું મૂળ કારણ સમજવા ન્યુરોલૉજિસ્ટની તપાસ ઉપયોગી છે. મોટા ભાગની સ્ત્રીઓમાં માઇગ્રેન, ગૅસ, એલર્જી કે ઓછું વજન ગર્ભાવસ્થાને અશક્ય બનાવતાં નથી; પણ ગર્ભધારણ પહેલાં તપાસ અને તૈયારી કરવાથી ગર્ભાવસ્થા વધુ સુરક્ષિત બને છે. ડર સાથે નહીં, માહિતી સાથે આગળ વધવું શક્ય છે.
સમસ્યાની સમજ
- સંતુલન, મુસાફરીમાં ઊલટી, માઇગ્રેન અને કાનની તકલીફ ક્યારેક અંદરના કાન કે નાડીતંત્ર સાથે જોડાયેલાં હોઈ શકે.
- પગમાં કળતર અને માસિક વખતે દુખાવો વિટામિન B12, D, આયર્ન કે કૅલ્શિયમની ઊણપથી પણ હોઈ શકે.
- ઓછું વજન અને ગૅસ પાચન અને પોષણ સાથે સંકળાયેલાં છે.
- માઇગ્રેન ઘણી સ્ત્રીઓમાં ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ઘટે પણ છે; દરેકમાં અલગ.
આયુર્વેદની દૃષ્ટિ
આપનાં લક્ષણોમાં વાત દોષનો પ્રભાવ ખાસ દેખાય છે: સંતુલનની તકલીફ, કળતર, દુખાવો, ગૅસ, ઓછું વજન અને માથાનો દુખાવો. આયુર્વેદ ગર્ભધારણ પહેલાં શરીર શુદ્ધિ, અગ્નિ સુધારણા, ધાતુ પોષણ અને મનની પ્રસન્નતા પર ભાર મૂકે છે, જેથી ક્ષેત્ર (ગર્ભાશય) અને આખું શરીર ગર્ભ માટે તૈયાર થાય.
વ્યવહારુ ઉપાય
- ન્યુરોલૉજિસ્ટ અને ENT ની તપાસ (સંતુલન અને કાન માટે); આંખના નંબર માટે નિયમિત આંખની તપાસ.
- CBC, વિટામિન B12, D, થાઇરોઇડ, કૅલ્શિયમ તપાસ.
- ગર્ભધારણનું આયોજન કરો ત્યારે પહેલાં ગાયનેક સાથે pre-conception મુલાકાત; ચાલુ દવાઓ ગર્ભાવસ્થામાં સુરક્ષિત છે કે નહીં તે પૂછવું.
- માઇગ્રેનના ટ્રિગર (ઉજાગરા, ભૂખ્યા રહેવું, તડકો, તણાવ) ની નોંધ રાખવી.
આહાર
- ગરમ, તાજો, સરળતાથી પચે તેવો ખોરાક; સમયસર ભોજન.
- ઘી માપસર, દૂધ, તલ, ખજૂર, દાળ, લીલાં શાક.
- ઠંડું, વાસી, વધુ તળેલું અને ગૅસ કરે તેવો ખોરાક ઓછો.
ઔષધ, યોગ અને પંચકર્મ
આયુર્વેદમાં અશ્વગંધા, શતાવરી, બ્રાહ્મી, હિંગ્વાષ્ટક જેવાં દ્રવ્યો વાત શમન, પોષણ અને પાચન માટે ઉપયોગી ગણાય છે. વૈદ્યની તપાસ પછી અભ્યંગ, શિરોધારા કે બસ્તિ જેવી ચિકિત્સા ગર્ભધારણ પહેલાં સૂચવી શકાય. યોગ્ય દવા, માત્રા અને સમય આપની સ્થિતિ તપાસ્યા પછી વૈદ્ય નક્કી કરશે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કોઈ પણ ઔષધ ડૉક્ટર અને વૈદ્ય બંનેને પૂછીને જ.
ક્યારે તરત ડૉક્ટરને બતાવવું?
- અચાનક ખૂબ તીવ્ર માથાનો દુખાવો, દૃષ્ટિમાં ફેરફાર
- સંતુલન ઝડપથી બગડવું, પડી જવું
- શરીરના એક ભાગમાં નબળાઈ કે બોલવામાં તકલીફ
- કાનમાંથી સ્રાવ, સાંભળવાનું ઘટવું
સંબંધિત પ્રશ્નો
માઇગ્રેન હોય તો પ્રેગ્નન્સી સુરક્ષિત છે?
મોટે ભાગે હા; ગર્ભાવસ્થામાં દવાઓ ડૉક્ટરની સલાહથી જ લેવી.
ગર્ભધારણ પહેલાં કઈ તૈયારી કરવી?
આરોગ્ય તપાસ, પોષણ સુધારણા, ચાલુ દવાઓની સમીક્ષા અને ગાયનેકની સલાહ.
ઓછું વજન ગર્ભમાં નડે?
ખૂબ ઓછું વજન હોય તો ગર્ભધારણ પહેલાં પોષણ અને વજન સુધારવું ઉપયોગી છે.
ટૂંકમાં: સંતુલનની તકલીફ, માઇગ્રેન, ગૅસ અને ઓછું વજન હોય તો પણ ઘણી સ્ત્રીઓની ગર્ભાવસ્થા સુરક્ષિત રહે છે. ન્યુરોલૉજિસ્ટ-ENT તપાસ, પોષણ તપાસ, ગર્ભધારણ પહેલાં ગાયનેકની સલાહ અને આયુર્વેદિક વાત શામક તૈયારી ઉપયોગી છે.
આપ રૂબરૂ કે ઓનલાઇન સલાહ લઈ શકો છો.
વૈદ્ય નિકુલ પટેલ (બી.એ.એમ.એસ.)
307, ત્રીજો માળ, શાલિન કોમ્પ્લેક્સ, ફરકી લસ્સીની ઉપર, કૃષ્ણબાગ ચાર રસ્તા, મણિનગર, અમદાવાદ – 380008
સમય: સવારે 10:00 થી 1:00 અને બપોરે 3:00 થી 6:30 | શનિ–રવિ: બંધ
📍 ક્લિનિકનું Location — Google Maps