મારો પ્રશ્ન વારંવાર થતી દાદર વિશે છે. મને ઘણા સમયથી દાદરની તકલીફ છે, અને તે પૂરી રીતે મટતી જ નથી.
જ્યારે હું દવા લઉં છું, ત્યાં સુધી ખંજવાળ બંધ રહે છે અને દાદર શાંત લાગે છે. પણ જેવી દવા બંધ કરું, થોડા જ દિવસમાં ફરીથી ખંજવાળ શરૂ થઈ જાય છે અને દાદર પાછી દેખાવા લાગે છે. આ ચક્ર વારંવાર ચાલે છે, અને હવે મને થાકી જવાય છે.
ખંજવાળને કારણે ક્યારેક ઊંઘ અને રોજિંદા કામમાં પણ ખલેલ પડે છે, અને લોકોની વચ્ચે ખંજવાળવામાં શરમ આવે છે. મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે શું મારી દવા યોગ્ય નથી, કે હું કોઈ ભૂલ કરું છું જેને કારણે દાદર પાછી આવે છે.
મારે આ બાબતો સમજવી છે:
– દવા બંધ કરતાં જ દાદર કેમ પાછી આવે છે?
– દાદર ફરી ફરી થવાનાં સામાન્ય કારણો શું હોય છે?
– કપડાં, ટુવાલ, પરસેવો અને સ્વચ્છતામાં શું ધ્યાન રાખવું?
– ઘરના બીજા સભ્યોમાં તે ન ફેલાય તે માટે શું કરવું?
– આયુર્વેદમાં દાદર કાયમ માટે મટાડવા કયો ઉપાય છે?
– ખોરાકમાં કોઈ પરેજી જરૂરી છે?
– ક્યારે ચામડીના ડૉક્ટરની તપાસ જરૂરી બને?
હું આ વારંવારના ચક્રમાંથી બહાર આવવા માગું છું, અને દવાની સાથે મારી આદતોમાં જરૂરી ફેરફાર કરવા પણ તૈયાર છું. આપની વ્યવહારુ સલાહ ઘણી ઉપયોગી થશે. આભાર.
નમસ્તે
આપનો દિવસ સ્વસ્થ રહે !!
ડૉ. નિકુલ પટેલ દ્વારા સંચાલિત આયુર્વેદના આરોગ્ય વિશ્વમાં આપનું સ્વાગત છે.
સીધો જવાબ: દાદર (ફંગલ ઇન્ફેક્શન) વારંવાર પાછી આવવાનાં મુખ્ય કારણ છે: ખંજવાળ બંધ થતાં જ સારવાર વચ્ચેથી છોડી દેવી, ભીનાશ, ચુસ્ત કપડાં, કપડાં-ટુવાલમાં ફૂગ રહી જવી, અને ઘરમાં બીજાને પણ ચેપ હોવો. સંપૂર્ણ સારવાર, સ્વચ્છતા અને આયુર્વેદિક રક્ત શોધન સંભાળથી ઘણા લોકોને લાંબો આરામ મળે છે.
સમસ્યાની સમજ
ખંજવાળ બંધ થાય ત્યારે પણ ચામડીમાં ફૂગ બાકી રહી શકે છે. એટલે ડૉક્ટર કહે તેટલો પૂરો કોર્સ જરૂરી છે, ઘણી વાર ડાઘ ગયા પછી પણ થોડા અઠવાડિયાં. કેટલાક લોકો સ્ટેરોઇડવાળી ક્રીમ જાતે લગાવે છે, જે થોડો સમય રાહત આપે પણ ફૂગને વધુ ફેલાવે છે.
આયુર્વેદની દૃષ્ટિ
આયુર્વેદમાં દાદરને દદ્રુ કહેવાય છે, જે કફ-પિત્ત અને રક્ત દુષ્ટિથી થાય છે. વિરુદ્ધ આહાર, વધુ મીઠું-ખાટું-આથાવાળું, દિવસે ઊંઘ અને અસ્વચ્છતા તેનાં કારણ ગણાય છે. સારવારમાં બાહ્ય સ્વચ્છતા સાથે અંદરથી રક્ત શોધન અને જરૂર પડ્યે શોધન (પંચકર્મ) મહત્વનું છે.
વ્યવહારુ ઉપાય
- સ્નાન પછી શરીર, ખાસ કરીને સાંધા અને જાંઘનો ભાગ, સંપૂર્ણ કોરો કરવો.
- સૂતરાઉ, ઢીલાં કપડાં; રોજ બદલવાં.
- કપડાં, ટુવાલ, ચાદર ગરમ પાણીમાં ધોઈ તડકે સૂકવવાં.
- ઘરમાં બીજાને લક્ષણ હોય તો તેમની પણ સારવાર.
- ખંજવાળવું નહીં; સ્ટેરોઇડવાળી ક્રીમ જાતે ન લગાવવી.
આહાર
- દૂધ સાથે ખાટું, ખારું, માછલી જેવાં વિરુદ્ધ આહાર ટાળવાં.
- મીઠાઈ, આથાવાળું, દહીં (ખાસ રાતે), તળેલું ઓછું.
- કડવાં શાક, મગ, હળદર, લીંમડાનાં કૂણાં પાન (વૈદ્યની સલાહથી).
ઔષધ અને પંચકર્મ
આયુર્વેદમાં લીમડો, હળદર, ચક્રમર્દ (કુવાડિયો), ખદિર, મંજિષ્ઠા, ગંધક રસાયન જેવાં દ્રવ્યો દદ્રુમાં ઉપયોગી ગણાય છે. વારંવાર થતી દાદરમાં વૈદ્ય વિરેચન જેવું શોધન સૂચવી શકે. યોગ્ય દવા, માત્રા અને સમય આપની સ્થિતિ તપાસ્યા પછી વૈદ્ય નક્કી કરશે.
ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?
- દાદર આખા શરીરે ફેલાય
- પરુ, તાવ, સોજો
- ડાયાબિટીસ હોય અને દાદર વારંવાર થાય
- નખ કે માથાની ચામડીમાં ઇન્ફેક્શન
સંબંધિત પ્રશ્નો
દાદરની દવા કેટલા સમય લેવી?
ડૉક્ટર કહે તેટલી; ઘણી વાર ડાઘ ગયા પછી પણ થોડા અઠવાડિયાં.
સ્ટેરોઇડ ક્રીમથી દાદર કેમ વધે?
તે ખંજવાળ દબાવે છે, પણ ફૂગને વધવાની તક આપે છે.
દદ્રુ એટલે શું?
આયુર્વેદમાં ગોળ, ખંજવાળવાળી દાદરની સ્થિતિ, જે કફ-પિત્ત અને રક્તની દુષ્ટિથી થાય છે.
ટૂંકમાં: દાદર વારંવાર થાય તો અધૂરી સારવાર, ભીનાશ, કપડાંમાં રહેલી ફૂગ અને સ્ટેરોઇડ ક્રીમ મુખ્ય કારણ હોય છે. પૂરો કોર્સ, કોરાશ, કપડાં ગરમ પાણીથી ધોવાં, વિરુદ્ધ આહાર ટાળવો અને આયુર્વેદિક રક્ત શોધન મદદરૂપ છે.
આપ રૂબરૂ કે ઓનલાઇન સલાહ લઈ શકો છો.
વૈદ્ય નિકુલ પટેલ (બી.એ.એમ.એસ.)
307, ત્રીજો માળ, શાલિન કોમ્પ્લેક્સ, ફરકી લસ્સીની ઉપર, કૃષ્ણબાગ ચાર રસ્તા, મણિનગર, અમદાવાદ – 380008
સમય: સવારે 10:00 થી 1:00 અને બપોરે 3:00 થી 6:30 | શનિ–રવિ: બંધ
📍 ક્લિનિકનું Location — Google Maps