લગ્ન પહેલાં મનમાં જીવનસાથી વિશે એક ચોક્કસ કલ્પના હોય છે. તેના દેખાવ, વ્યક્તિત્વ, સ્વભાવ અને શારીરિક આકર્ષણ વિશે પણ કેટલીક અપેક્ષાઓ હોય છે. પરંતુ લગ્ન પછી વાસ્તવિક જીવનસાથી પોતાની કલ્પના મુજબ ન લાગે, અથવા તેની પ્રત્યે શરૂઆતથી અપેક્ષા જેટલું શારીરિક આકર્ષણ અનુભવાતું ન હોય, તો મનમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે શું માત્ર શારીરિક આકર્ષણના આધારે જ દાંપત્યજીવનનો સંતોષ નક્કી થાય છે? જો પત્નીનો દેખાવ પોતાની કલ્પના પ્રમાણે ન હોય, તો શું તેની સાથે પ્રેમાળ, સંતોષકારક અને લાંબા સમય સુધી ટકી શકે એવો સંબંધ વિકસાવી શકાય? જીવનસાથીને સ્વીકારવાનો પ્રયત્ન કરવો અને પોતાની લાગણીઓ પ્રત્યે પ્રામાણિક રહેવું—આ બંને વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવું?
આયુર્વેદમાં સત્ત્વ, રજસ અને તમસ જેવા ગુણોની ચર્ચા થાય છે. શું આ પરંપરાગત વિચારધારા મનની ચંચળતા, ઇચ્છાઓ અને આકર્ષણને સમજવામાં ઉપયોગી બની શકે? ધ્યાન, આત્મચિંતન, સ્વાધ્યાય અને બ્રહ્મચર્ય જેવી બાબતો દ્વારા પોતાની અપેક્ષાઓને સમજવી અને સંબંધ પ્રત્યે વધુ જવાબદાર બનવું શક્ય છે?
મારે જાણવું છે કે જીવનસાથી પ્રત્યે લાગણીસભર જોડાણ વધારવા, મનમાં વારંવાર આવતી કલ્પનાઓ અને સરખામણીઓ ઘટાડવા તથા દાંપત્યજીવનમાં પ્રેમ, પરસ્પર આદર અને સંતોષ જાળવવા માટે કયા વ્યવહારુ પગલાં લઈ શકાય? આ બાબતમાં આયુર્વેદિક દૃષ્ટિકોણ સાથે મનોવૈજ્ઞાનિક સમજણ અને જરૂરી હોય ત્યારે નિષ્ણાતની સલાહ કેવી રીતે ઉપયોગી બની શકે?